IMG_9699

Bondestam

Wat vooraf ging

Eerder gepubliceerd in vm003.
Het begon allemaal doordat ik toevallig de kleurrijke website van Mårten Bondestam tegen kwam. Wat me toen het meest trof, was de simpele bouwtekening van de Cone vlieger die daarop te vinden was. Ik maakte een paar van die cone vliegers vlak voor het vliegerfestival in Drachten en kon ze daar voor de eerste keer uitproberen. Wat toen opviel, was dat juist zo’n simpele vliegende vuilniszak bij veel vliegeraars belangstelling opwekt. Het is de eenvoud die zoveel mensen aantrekt.

Experimenteren

Juist omdat die eerste versies zo leuk vlogen, ben ik aan het experimenteren gegaan met die vliegende vuilniszakken. Ik heb een groot aantal verhoudingen uitgetest om te kijken of ik het vliegertje stabieler kon krijgen en vooral ook om te kijken of ik kon zorgen dat ie wat meer wind aankon. Het blijkt dat twee elementen van belang zijn om hem stabiel te laten vliegen. Het franje-staartje blijkt te helpen tegen het inklappen bij harde wind. Een gewichtje achter onderin helpt vooral om hem stabiel te maken bij dergelijke omstandigheden. In de praktijk betekent dit dat je een kiezelsteentje of iets dergelijks achterin de vlieger kunt plakken.

De toom

Het toompunt is redelijk kritisch bij dit vliegertje. Ik maak hem dus altijd met een kattenklauwtje vast, zodat hij eenvoudig af te stellen is tijdens het proefvliegen. Het is de bedoeling dat er weinig spanning staat op de onderste toomlijn. Wanneer de cone daar duidelijk vervormt, moet je dus het toompunt naar boven schuiven. Wanneer de vlieger erg onstabiel heen en weer zwaait, moet het toompunt juist iets naar beneden. Een lager toompunt geeft ook iets meer trekkracht.

Het maken van een Bondestam cone vlieger

Uit de tekening en de foto’s is makkelijk op te maken hoe een Bondestam cone vlieger gemaakt moet worden. Let wel op dat je de plaatsen waar je de toom bevestigt met extra plakband verstevigt. Deze versie is uiteindelijk overgebleven van alle varianten die ik uitgeprobeerd heb. Maar veel langere versies vliegen bijvoorbeeld ook erg goed. Je kunt dus naar hartenlust verder experimenteren. Zorg dat je altijd een schaar en een rol plakband bij je hebt. Bijvoorbeeld de achterkant een heel klein beetje toeknijpen met plakband verandert de vliegeigenschappen aanzienlijk.

 

Tot nog toe heb ik de meeste gemaakt van plastic vuilniszakken. De meest dunne versies vliegen al bij heel erg weinig wind. Ook de dunne folie van reddingsdekens is uitstekend geschikt, let er dan wel op dat je de variant hebt met een heel dun laagje plastic. De volledig aluminium versies scheuren meteen aan stukken.

Inmiddels is ook geëxperimenteerd met grotere versies. Ik heb er zelf een gemaakt van plastic folie van de bouwmarkt die een hoogte had van twee meter. Lars heeft een heel lange cone van Chikara gemaakt. Harold Slit heeft het afdekzeil, dat ooit zijn tuin overdekte tijdens een barbecue, omgevormd tot een mega cone vlieger (zie cover). Dat gevaarte ontwikkelde een geweldige trekkracht en heeft op het festival in Opmeer twee keer zijn toomlijn gebroken.

Wie is Mårten Bondestam

Het vliegen met zo’n vuilniszak geeft vaak aanleiding tot leuke ontmoetingen. Wanneer je op een festival een Bondestam cone oplaat zal de gemiddelde bezoeker er veel meer in zien als “gewoon een vlieger”. Maar de ervaren vliegeraar zullen langskomen voor een praatje. Meestal zijn er twee soorten reacties. Of men vraagt meer informatie over de vlieger, of het betreft mensen die Marten of zijn vliegers kennen. Op die manier ben ik heel wat te weten gekomen over Marten Bondestam. Hij is een gepensioneerd architect uit Finland. Hij bouwt meestal zijn vliegers van eenvoudige materialen. Zo hoorde ik van iemand dat hij op het festival in Cervia kwam met alleen een bundeltje stokken, wat touw en plakband. Hij plakte daar ter plaatse vliegers in elkaar van plastic dat hij daar vond. Als hij er dan een tijdje mee gevlogen had, haalde hij de stokken er weer van af en maakt weer iets nieuws.

Via Otto Vossen leerde ik dat hij ook een boekje heeft uitgegeven. Het heet “Better Kites”. Het boekje bevat naast de Engelse tekst ook de Finse vertaling. Er staan veel bouwtekeningen in van eenvoudige plastic vliegers. Ook beschrijft hij zijn filosofie over het vliegeren en vliegerfeesten

De website van Mårten